Türk Miras Hukuku’nda mirasın açılmasıyla birlikte, mirasçılar mirasbırakanın hak ve borçlarını bir bütün olarak kazanmaktadır (küllî halefiyet). Ancak mirasçıların, terekenin borca batık olup olmadığını tam olarak bilememeleri ihtimali karşısında, Türk Medeni Kanunu (TMK) mirasçıları koruyucu birtakım müesseseler öngörmüştür. Bu kapsamda terekenin tespiti, mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla terekeyi oluşturan aktif ve pasif unsurların belirlenmesini sağlayan, çekişmesiz yargı işi niteliğinde bir koruma önlemidir. Bu kurumun temel amacı, mirasçıların ve vasiyet alacaklılarının bilgisizliğini gidermek ve onların mirasın kabulü veya reddi konusundaki iradelerini sağlıklı bir zemine oturtmaktır.
Mirasın reddi ise, mirasçıya mirasçılık sıfatını ve buna bağlı sorumlulukları reddetme yetkisi veren, bozucu yenilik doğuran bir işlemdir. TMK m. 605 uyarınca mirasın reddi; mirasçının üç aylık hak düşürücü süre içinde sulh mahkemesine yapacağı irade beyanıyla (gerçek ret) veya mirasbırakanın ölüm anında ödemeden aczinin açıkça belli olduğu hallerde kanuni bir karine olarak (hükmen ret) gerçekleşebilir.
Tereke tespit süreci, mirasçıların haklarını korurken alacaklıların menfaatlerini de gözetir. Yargıtay ilke kararları uyarınca, mirasçıların tereke tespiti isteminde bulunması, mirası örtülü olarak kabul ettikleri (zımnî kabul) sonucunu doğurmaz. Bununla birlikte, tereke tespitinin salt bir koruma önlemi olması sebebiyle, bu işlem mirasbırakan aleyhine başlatılan icra takiplerini durdurmaz; alacaklıların hak arama hürriyetine doğrudan halel getirmez. Hükmen reddin tespiti davasında ise hâkim, terekenin aktif ve pasifini re'sen araştırmakla yükümlü olup, alacaklıların haklarını korumak adına borca batıklık olgusunu titizlikle incelemek durumundadır.
Sonuç olarak, tereke tespiti mirasçıya mirası reddedip etmeme konusunda bir yol haritası sunarken; alacaklılar açısından borca batıklık olgusunun dürüstlük kuralına uygun olarak denetlenmesini sağlar,. Hukuki güvenliğin tesisi için, mirasçıların koruma önlemlerinden yararlanırken terekeyi sahiplenme amacı gütmemeleri, alacaklıların ise borca batıklık tespiti davalarında savunma haklarını kullanmaları esastır
Mirasçı, içinde ne olduğu bilinmeyen bir sandığı (terekeyi) devralan kişi gibidir; tereke tespiti sandığın kapağını açıp içine bakmak, mirasın reddi ise sandığı tamamen geri çevirmektir; hâkimin re'sen araştırması ise sandığın dibinde gizli bir bölme olup olmadığını kontrol eden bir büyüteçtir.